Το Μεγάλο Αρσενάλι και οι “αταξίδευτες” επενδύσεις του Δημοσίου!

Δημοσιεύθηκε στο emea.gr, 10 Σεπ 2018

 

Καθώς βρέθηκα στα Χανιά για διακοπές έπεσε στα χέρια μου τυχαία το εορταστικό βιβλιαράκι για το Μεγάλο Αρσενάλι και την ανακαίνισή του, που τελείωσε το 2002 (site δικό του δεν έχει, οπότε ορίστε το πρώτο αποτέλεσμα google search). Σε αυτό προλόγισαν ο τότε υπουργός Πολιτισμού, o Νομάρχης και o Δήμαρχος, και ανέλυσαν οι μηχανικοί που ανέλαβαν το έργο.

Το έργο κόστισε 1 δισ. δραχμές περίπου. Στο βιβλιαράκι δεν γράφτηκε ούτε μια γραμμή για το τι θα γίνει μετά, αν όχι πώς θα βγάλει την επένδυσή του τουλάχιστον πώς θα συντηρηθεί στην άριστη κατάσταση στην οποία παραδόθηκε. Το μόνο που αναφέρθηκε είναι ότι θα στεγάσει το Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου – αξιόλογος στόχος, αλλά (φαντάζομαι) με ελάχιστα εχέγγυα οικονομικής επιβίωσης για το μέλλον.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα με τα έργα του δημοσίου. Αντί να θεωρείται αυτονόητο ότι θα συνοδεύονται από επιχειρηματικό σχέδιο, πώς δηλαδή το έργο θα επιβιώσει οικονομικά, κάτι τέτοιο θεωρείται περιττό, αν όχι ηθικά κατακριτέο. Η οικονομοτεχνική μελέτη (ή η μελέτη βιωσιμότητας, η σκοπιμότητα δεν με νοιάζει) που θεωρείται αυτονόητη στον ιδιωτικό τομέα, παραμένει άγνωστη λέξη στο δημόσιο. Παρότι το δημόσιο τη γνωρίζει και την επιβάλλει σε τρίτους, όταν για παράδειγμα επιχορηγεί επιχειρήσεις, το ίδιο για τα έργα τα δικά του προτιμά να την αγνοεί.

Προφανώς αυτό δεν περιμένω να ισχύσει παντού. Οι τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας και της ασφάλειας (διαβάστε τους με όποια σειρά εσείς προτιμάτε) εξαιρούνται. Κανείς δεν περιμένει απόσβεση με όρους αγοράς εκεί. Όμως, σε όλους, μα όλους, τους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας, σε όλα τα δημόσια έργα πρέπει να υπάρχει οικονομοτεχνική μελέτη. Που θα αναλύει πώς τα έργα θα επιβιώσουν στο μέλλον. Και της οποίας η εκτέλεση θα παρακολουθείται.

Ο κρατικός προϋπολογισμός δεν διαφέρει από τον οικογενειακό προϋπολογισμό: ένα ποσό λιγότερο ή περισσότερο δεδομένο, από το οποίο αν βάλεις κάπου αφαιρείς από κάπου αλλού. Τα λεφτά, όπως μας δίδαξε η πρόσφατη ιστορία μας, τελικά δεν φυτρώνουν στα δέντρα. Αν λοιπόν ένας Δήμος αποφασίσει να ανακαινίσει ένα ιστορικό του κτήριο, αφαιρεί λεφτά από τα σχολεία του ή τις υπηρεσίες καθαριότητας. Έστω ότι το αποφασίζει για δικούς του λόγους – ας μας πει τουλάχιστον πώς το έργο του δεν θα ζητάει διαρκώς κι άλλα χρήματα υποθηκεύοντας το μέλλον και καταλήγοντας ένα άπατο βαρέλι.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με το Μεγάλο Αρσενάλι; Καμία, μόνο αφορμή ήταν το βιβλιαράκι που έπεσε στα χέρια μου. Σήμερα, (πέτυχε άραγε ν’ αποτελέσει κέντρο για την αρχιτεκτονική της Μεσογείου 15 χρόνια μετά;), από όσο βλέπω το διαχειρίζεται πλέον δημοτική επιχείρηση, ως συνεδριακό κέντρο για εκδηλώσεις. Τώρα που το κοιτάω, καμία εκδήλωση δεν είναι προγραμματισμένη για το μέλλον, και είναι Σεπτέμβρης. Υποθέτω, συνεπώς, ότι δεν αυτοσυντηρείται…

Tagged with:

Structuring modern life running on software. Recognizing (some) computer programs as new “digital persons”

Abstract

Saudi Arabia grants nationality to an AI robot; the first “clash of robots” took place in Japan; and, Bill Gates suggests that robots start paying taxes. We believe that these developments justify new legal fiction interventions. Software has long now exceeded the intellectual property boundaries. It is no longer merely property; it has assumed life of its own. It does not matter that such life is imaginary today. Legal persons were brought to life through legal fiction intervention that was based on much less motivation – merely the human incentive for profit. Software is certainly connected today with profit, given that the world’s most valued corporations are software companies. However, it has moved much further than that, to assume in many ways artificial life of its own. We think that it is time that the dichotomy between natural and legal persons, that has served humanity so well over the past centuries, now be trisected: A new, digital person, ought to be added to it.

 

Computer Law & Security Review, Volume 34, Issue 4, August 2018.

 

 

Tagged with: ,

9 στα 10 startups αποτυγχάνουν. Ε, και;

Δημοσιεύθηκε στο startupper.gr, 19.07.2018

Όσοι, ελπίζω λίγοι, θεωρούν τα Startups «φούσκα των ημερών» νομίζουν ότι δικαιώνονται από το ποσοστό επιτυχίας τους: Εννιά στα δέκα αποτυγχάνουν, χρεωκοπώντας στην ουσία μέσα σε τρία χρόνια από την ίδρυσή τους και συμπαρασύροντας, εκτός από τον κόπο και τις ελπίδες των ιδρυτών τους, επίσης όσα κεφάλαια είχαν επενδυθεί σε αυτά. Το ποσοστό αυτό ειναι παγκόσμιο, ισχύει τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Επίσης, επειδή στην Ευρώπη τα κεφάλαια που επενδύονται σε Startups, μέσω  VCs, είναι κατά κανόνα χρήματα του Δημοσίου, κοντά στην επιχειρηματική αποτυχία κολλά και η ρετσινιά της κατασπατάλησης δημοσίου χρήματος.

Λάθος και λάθος. Λάθος η ρετσινιά της επιχειρηματικής αποτυχίας, λάθος και η κατηγορία ότι κατασπαταλάται δημόσιο χρήμα.

Το πρώτο είναι πιο εύκολο να το αντικρούσει κανείς από το δεύτερο. Η αποτυχία έχει πάψει να είναι ρετσινιά για τον επιχειρηματία στην Ελλάδα. Όπως παντού, αναγνωρίστηκε επιτέλους και εδώ ότι η επιχειρηματικότητα είναι μορφή δημιουργίας. Δημιουργείς κάτι από το τίποτα. Γιατί κανείς, επομένως, να κατηγορηθεί αν αποτύχει; Σκέφτηκε ποτέ κανείς να κατηγορήσει έναν αποτυχημένο καλλιτέχνη;

Το δεύτερο είναι πιο δύσκολο να τεκμηριωθεί. Μια λογική λέει ότι, είναι εντάξει να αποτύχει ένας επιχειρηματίας αν διακινδυνεύσει, και κάψει, μόνο δικά του λεφτά. Αν όμως χαθούν και λεφτά του Δημοσίου, έστω κι αν έχουν επενδυθεί σε αυτόν μέσω VCs;  Δεν θα ήταν καλύτερο τα χρήματα αυτά να καλύψουν μια κοινωνική ανάγκη;

Η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό όχι. Τα λεφτά του Δημοσίου δεν θα έχουν χαθεί. Θα έχουν επενδυθεί. Σε έναν υπερ-πολύτιμο στόχο. Αυτόν της αξιοκρατικής κοινωνικής κινητικότητας.

Το βασικό ζητούμενο σε μια κοινωνία σαν την δική μας είναι η κοινωνική κινητικότητα. Να δίνεται  η ευκαιρία σε καθένα, αν το θέλει και το αξίζει, ν’ ανέβει κοινωνική τάξη από αυτή στην οποία γεννήθηκε. Η αύξηση των οικονομικών μέσων είναι ένα ασφαλές κριτήριο για αυτό. Μόνο μέσω αυτής της κινητικότητας η κοινωνία ανανεώνεται και παραμένει δίκαιη. Είναι έτσι το βασικό θεμέλιο κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής ανάπτυξης.

Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο, για να επιτύχει κανείς επιχειρηματικά, χρειάζονται χρήματα. Από που θα προέλθουν αυτά; Η κοινωνική κινητικότητα προϋποθέτει ότι ο επιχειρηματίας δεν έχει δικά του, δεν είναι δηλαδή ήδη πλούσιος. Ποιος θα του τα δώσει; Οι τράπεζες είναι η μία λύση, όμως εκεί θα πρόκειται για δάνειο που θα πρέπει κάποτε να αποκληρωθεί. Η άλλη λύση είναι οι, επαγγελματίες, επενδυτές. Ακόμα κι αν στην ουσία διαχειρίζονται λεφτά του Δημοσίου.

Τα Startups σήμερα είναι η μόνη, αντικειμενικά, δυνατότητα κοινωνικής ανέλιξης του πιο δυναμικού κομματιού της ελληνικής κοινωνίας, δηλαδή των νέων, μορφωμένων, εξωστρεφών ανθρώπων, που δεν διαθέτουν ήδη αξιόλογα οικονομικά μέσα. Οι θεσμικές επενδύσεις σε αυτά, μέσω των VC’s, είναι το καταλληλότερο εργαλείο για να επιτευχθεί ο στόχος της κοινωνικής κινητικότητας. Τι και αν οι περισσότεροι Startuppers θα αποτύχουν και τα περισσότερα Startups θα χρεοκοπήσουν; Η κοινωνική προσφορά τους και η ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον είναι ανεκτίμητα.

Tagged with:

Οι Πανελλήνιες εξετάσεις αλλιώς;

Δημοσιεύθηκε στο startupper.gr, 18.06.2018

Καθώς όλη η Ελλάδα, ή έστω μεγάλο μέρος της, ασχολείται αυτήν την περίοδο με τις Πανελλήνιες, δεν μπορεί κανείς παρά ν’ αναρωτηθεί αν αυτό είναι το αποτελεσματικότερο σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση εν έτει 2018. Δεν θα μπορούσε άραγε η τεχνολογία κάπως να βοηθήσει, αφού άλλωστε αμέσως μόλις οι υποψήφιοι μπουν στις σχολές της επιλογής τους με αυτήν θα ασχολούνται για το υπόλοιπο της ζωής τους;

Όχι ότι οι εξετάσεις τύπου Πανελληνίων πρέπει να καταργηθούν. Κάθε άλλο. Πάρα πολλά επαγγέλματα βασίζονται στην ετοιμότητα στιγμήςΓιατροίδικηγόροικαλλιτέχνεςαθλητέςδημοσιογράφοιαστυνομικοί και στρατιωτικοί απαιτείται να είναι σε θέση να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Αν η στιγμή περάσει και δεν αποδώσουν, έπειτα η συνολική ποιότητα και κατάρτισή τους δεν έχει και τόση σημασία. Οι εξετάσεις είναι ο μόνος τρόπος να διαχωριστούν όσοι μπορούν να λειτουργήσουν έτσι και όσοι όχι.

Έχοντας πει αυτό, η απόδοση στιγμής μετρά πολύ λιγότερο σε εξίσου πολλά άλλα επαγγέλματα. Για την ακρίβεια, σε όλα τα υπόλοιπα: Εκπαιδευτικοί κάθε βαθμίδας, ερευνητές κάθε κλάδου της επιστήμης, αρχιτέκτονες και μηχανικοίλογιστές και οικονομολόγοι, το σύνολο της βιομηχανίας πληροφορικής(προσωπικά, εκεί θα έβαζα και τους Startuppers), δημόσιοι υπάλληλοιστελέχη επιχειρήσεων, σε όλα τα παραπάνω σημασία έχει περισσότερο η συνέχεια και η αξιοπιστία, η δημιουργία μιας μακρόχρονης σχέσης εμπιστοσύνης, παρά η άμεση λύση.

Αφού λοιπόν έχουμε, τουλάχιστον, δύο κατηγορίες επαγγελμάτων, γιατί να έχουμε μια κατηγορία εξετάσεων; Γιατί να μετρά το ίδιο η ικανότητα ανταπόκρισης στιγμής για την εισαγωγή τόσο στις ιατρικές σχολές όσο και στο πολυτεχνείο; Στις πρώτες προφανώς και είναι κρίσιμη, στις δεύτερες, σχεδόν καθόλου.

Από την άλλη μεριά, από το σύστημα των Πανελληνίων διαφεύγει εντελώς η σύγχρονη τάση για εξωσχολικές δραστηριότητες. Οι πιτσιρικάδες σήμερα συμμετέχουν στη Βουλή και το Ευρωκοινοβούλιο, σε Erasmus, σε εργαστήρια και σεμινάρια, σε διαγωνισμούς καινοτομίας και επιχειρηματικότητας και σε άλλα πολλά. Γιατί το βιογραφικό ενός μαθητή λυκείου να μην μετρά καθόλου στις Πανελλήνιες εξετάσεις; Για τις ιατρικές σχολές πιθανώς να είναι αδιάφορο, για τις ανθρωπιστικές ή τις οικονομικές σχολές όμως είναι κρίσιμο.

Πως θα μπορούσαμε να επιτύχουμε ευελιξία; Αφήνοντας τα Πανεπιστήμια ν’ αποφασίσουν, ποιους υποψήφιους να δεχτούν στις σχολές τους. Αυτά ξέρουν καλύτερα από καθέναν τις απαιτήσεις κάθε σχολής. Προφανώς, όχι ανεξέλεγκτα. Είναι εδώ που η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει. Τα κριτήρια και η διαδικασία πρέπει να είναι διαφανή. Όλα δημοσιευμένα στο Διαδίκτυο. Η τεχνολογία επίσης δίνει κι άλλες λύσεις. Γιατί οι απόφοιτοι θα έπρεπε να δίνουν επαναληπτικές μια φορά το χρόνο, ενώ τα Πανεπιστήμια έχουν δύο ακαδημαϊκά εξάμηνα;

Προφανώς υπάρχουν προϋποθέσεις ώστε κάτι τέτοιο να συμβεί. Η μεγαλύτερη προσφορά των Πανελληνίων είναι, για μένα, το αίσθημα κοινωνικής δικαιοσύνης που δημιουργούν: Είναι ίσως η μόνη περίπτωση στην Ελλάδα που όλοι κρίνονται με τα ίδια ακριβώς κριτήρια. Αυτό το συναίσθημα είναι ανεκτίμητο. Προκειμένου τα Πανεπιστήμια να επιτύχουν το ρόλο τους πρέπει να αφεθούν ελεύθερα από την πολιτική και την κυβέρνηση. Να (συνεχίσουν να) αξιολογούνται. Να εκμεταλλευτούν το διαδίκτυο. Να γίνουν ανταγωνιστικά (ακαδημαϊκά, όχι χρηματοοικονομικά).

Μόνο έτσι και θα φροντίσουν να δεχτούν τους καλύτερους, και όχι όσους τυχόν θα τους υποδειχθούν, υποψήφιους, αλλά και, κυρίως, μόνο έτσι θα πείσουν την ελληνική κοινωνία για αυτό.

Tagged with:

Research Alliance for Data Governance and Cyber Security (DGCS-Alliance) 2018 Annual Forum

The 2018 Annual Forum of the DGCS Alliance took place in Beijing on 5 June 2018. My presentation focused on the need for “A new UN agency for international protection on the right of privacy: The EU perspective“.

 

 

Tagged with:
Top